Bản đồ
(Ba bản đồ đầu do người dịch vẽ lại trên Google Earth dựa theo ba bản đồ trong bản gốc Tiếng Anh, các thông tin chính thức của các bên liên quan và bản đồ trung tuyến của marineregions.org)
Bản đồ Biển Đông thể hiện các yêu sách của các bên (ĐLB của TQ, lục giác của Philippines, hình gần như chữ nhật của Brunei, các đường 200nm của Việt Nam, Malaysia, Philippines, đường 350nm của Việt Nam) và một số biên giới biển đã thoả thuận (ở Vịnh Bắc Bộ và phần phía Nam của Biển Đông) cùng các trung tuyến với giả định các bên đều có cùng hiệu lực (đường xanh nhạt, nhỏ nét)
Bản đồ quần đảo Hoàng Sa vẽ từ Google Earth cho thấy 2 nhóm đảo An Vĩnh (với vị trí một số đảo thể hiện bằng màu xanh nhạt) và nhóm Trăng Khuyết hay Lưỡi Liềm (với vị trí một số đảo thể hiện bằng màu đỏ gạch)
Bản đồ quẩn đảo Trường Sa vẽ từ Google Earth cho thấy một số vị trí chiếm đóng của các bên: VN (hường), TQ (đỏ), Đài Loan (đỏ gạch), Malaysia (xanh nhạt), Philippines (xanh).
Các yêu sách biển và EEZ hiện có từ các đảo lớn nhất (với các trung tuyến) và đường biên lãnh hải 12 nm từ các đảo đá (chỉnh từ bản đồ của I Made Andi Arsana of the Dept. of Geodetic and Geomatic Engineering, Faculty of Engineering, Gadjah Mada University, Indonesia)
Các chấm xanh là lãnh hải 12 nm của các thể địa lí có khả năng thoả mản tiêu chuẩn đảo
---------------------------------------------------
Lời mở đầu
(Introdution)
Một ngày trong tương lai, từ đảo Luzon của Philippines hai chiếc tàu tàu đánh cá có thể ra đi hướng về phía Tây trong vùng biển rộng. Họ sẽ trên đường tới một đảo san hô từng có lần được đặt tên theo tên cảng họ vừa rời đi, Bajo de Masingloc. Hơn 300 năm qua đảo san hô này có rất nhiều tên. Người Tây Ban Nha cũng gọi nó là Bãi cạn Maroona, người Anh gọi nó là Bãi cạn Scarborough, Quốc dân đảng Trung Quốc đặt tên cho nó Rạn đá Min'zhu (Dân chủ) , Cộng sản Trung Quốc đổi tên thành Hoàng Nham (Đá [màu] Vàng) -và gần đây nhất và ít phù hợp nhất, người Philippines yêu nước cho nó cái tên mới là Bãi cạn Panatag (Tĩnh Lặng). Khi họ đến nơi, đoàn người trên tàu sẽ thấy rất ít: chỉ đỉnh của một ngọn núi nổi lên từ đáy biển 4.000 mét bên dưới. Một tháp đá duy nhất đá đứng một mình giữa Biển Đông.
Nếu nó chỉ thấp
hơn 3 mét, ngọn núi sẽ không đáng chú ý ngoài sự nguy hiểm nó sẽ gây ra cho tàu
bè qua lại. Nhưng ngay cả lúc triều cao một vài mỏm đá vẫn chọc lên khỏi mặt
nước, mỗi mỏm chỉ vừa đủ lớn để đứng lên trên. Và vì định nghĩa chính thức của
đảo là ‘một khu đất hình thành tự nhiên có nước bao quanh, nằm trên mặt nước
khi triều cao’, những mỏm đá vài mét tạo nên cả một sự khác biệt.[1]
Quyền sở hữu được công nhận đối với một đảo cho chủ sở hữu các quyền đối với
biển, với cá bơi lội xung quanh nó và các khoáng sản có thể nằm trên hoặc dưới
đáy biển. Gần đây hơn, quyền sở hữu còn có ý nghĩa nhiều hơn nữa. Đối với một
số người, nó đã trở thành sự khác biệt giữa niềm tự hào và nỗi nhục , giữa đia
vị cường quốc và cũng nước tầm thường. Chính vì vậy mà vào ngày này trong tương
lai hai chiếc tàu đánh cá đang cố gắng để đi tới đó.
Vào ngày giả
định này, hai tàu đó đang chở những người Philippines đang vẫy cờ: đại biểu
Quốc hội, cựu sĩ quan quân đội và người từng biểu tình trên đường phố. Dưới
bóng đêm che phủ họ cố gắng len qua một tàu Cảnh sát biển Trung Quốc: ở đó để
chỉ ngăn chặn một cuộc xâm nhập như thế. Họ gần như đạt được điều mình muốn.
Trong khi tàu Trung Quốc đang tuần tra ở phía xa của đảo san hô họ lách nhanh
tới lối vào đầm phá. Đó là một động tác nguy hiểm. Lối vào rộng 350 mét, nhưng
các dòng chảy và sóng đẩy con tàu gần như nằm lên trên rạn đá. Ngay lúc đang
đến gần họ nghe thấy một tiếng súng và đêm được sáng lên bởi một pháo sáng trên
đầu. Một chiếc ca nô đang chuồi về phía họ với tốc độ cao và một loa tay gào to
một cảnh báo bằng tiếng Anh: ‘Đây là lãnh thổ của Trung Quốc từ thời xa xưa.
Các vị phải rời khỏi khu vực này ngay lập tức. Rời ngay nếu không chúng tôi sẽ
buộc phải có hành động.’ Nhưng người Philippines cứ tiếp tục: họ đang gần như ở
bên trong đầm phá. Một cảnh báo tiếp: ‘Nếu không rời khỏi ngay lập tức, chúng
tôi sẽ có hành động vũ trang đối với các vị. Hãy quay tàu trở lại’. Với chiếc
đầu chỉ cách cửa đầm phá 10 mét, một phát súng nữa. Lần này không phải là pháo
sáng. Đạn bay tung toé mặt nước.
Trên hai tàu
đánh cá các ông gốcquân đội đang thúc giục thuyền trưởng tiếp tục đi tới. Họ đã
bị bắn trước đó. Họ không phải bị đe dọa. Họ đã đi quá xa để phải bỏ cuộc bây
giờ. Họ sẽ cắm các lá cờ của họ trên mảnh lãnh thổ này của Philippines. Một vụ
cháy nổ ra trên boong. Một thủy thủ bị giết; một đại biểu quốc hội bị bắn trúng
ở vai và hai nhà hoạt động khác bị thương nặng. Nhưng bây giờ hai chiếc tàu
đang ở trong đầm phá - và người phe quân đội rút vũ khí cá nhân và bắn trả lại.
Tàu cao tốc Trung Quốc lùi lại, nhưng con tàu mẹ đang chặn lối ra duy nhất của
đầm phá. Hoảng loạn trên tàu bị đạn bắn thủng. Cứu cấp ban đầu được thực hiện
và các trợ lí của Quốc hội sử dụng điện thoại vệ tinh để gọi điện cầu cứu và
xin giúp đỡ. Phỏng vấn trực tiếp được đưa ra cho các phóng viên truyền hình
không nói kịp thở. Tại Manila, đám đông vây quanh Bộ Quốc phòng và toà lãnh sự
Trung Quốc, đòi hỏi hành động. Tại Bắc Kinh, đám đông khác ném đá vào toà đại
sứ Philippines, chiến tranh trực tuyến bùng nổ, các trang web bị hack và tẩy
xóa. Mọi người đều kêu gọi có hành động. Chính phủ Trung Quốc từ chối cho phép
hai tàu đánh cá rời khỏi đầm phá, nói rằng hai tàu này đã tiến vào lãnh thổ của
họ bất hợp pháp và phải bị xử lí theo pháp luật. Chính phủ Philippines đòi hỏi
phả thả hai tàu này và tất cả mọi người trên tàu và phái tàu chiến lớn nhất,
chiếc BRP Gregorio del Pilar, tới
hiện trường.
Người Trung
Quốc không lùi bước, vì vậy tàu Gregorio
bắn một phát súng cảnh cáo. Không phản hồi. Lực lượng đặc biệt của hải quân
Philippines được phái leo lên tàu Trung Quốc, đánh nhau bằng tay nổ ra trên đài
chỉ huy, hơi cay được sử dụng và một người nào đó bắt đầu nổ súng. Sau đó, hai
máy bay Trung Quốc cố ném bắn phá tàu Gregorio.
Họ bắn trượt, nhưng đó là giọt nước tràn li: sau khi đã rút lực lượng đặc biệt
về, Gregorio nả pháo vào tàu Trung
Quốc, trúng gần đuôi tàu. Nó khập khiễng chạy đi và các nhà hoạt động
Philippines thoát khỏi đầm phá và được chuyển lên tàu Gregorio để điều trị vết thuơng. Sự khiêu khích là quá mức chịu
đựng của Bắc Kinh. Trong khi thế giới kêu gọi bình tĩnh và kiềm chế, một đội
quân được phái đi khởi hành từ Tam Á, bộ chỉ huy hạm đội Nam Hải trên đảo Hải
Nam.
Bảo hiểm hàng
hải vượt khỏi trần, các chuyến tàu vận chuyển container bị hủy bỏ, các chuyển
bay bị đổi lộ trình, các đường cung cấp chất bán dẫn bị gián đoạn và đúng vào
lúc đó mạng lưới hậu cần bắt đầu tê liệt. Ngư dân ngưng đánh cá, chợ búa trống
rỗng, công nhân đô thị bị đói, các nhà hoạt động trở nên giận dữ hơn, giá dầu
tăng vọt, các chính trị gia hét to hơn, cảnh báo khốc liệt hơn: tất cả không có
kết quả. Người Trung Quốc thực hiện cuộc đổ bộ đầu tiên lên Đảo Parola (Song Tử
Đông), phía Bắc của quần đảo Trường Sa, hàng trăm km về phía Tây Bãi cạn
Scarborough. Đơn vị trú đóng nhỏ nhoi
của Philippines chỉ có thể kháng cự chiếu lệ. Nhưng cách đó 3 km, lực
lượng Việt Nam đóng trên Đảo Song Tử Tây trang bị tốt hơn và xem hành động này
là một mối đe dọa chết sống. Với pháo và tên lửa trên bờ họ nhắm vào hạm đội Trung
Quốc. Cả hai bên đều gọi không quân yểm trợ.
Cuộc giao tranh
lan ra khắp tất cả các đảo khác trong Quần đảo Trường Sa - đổ bộ được thực hiện
trên các rạn san hô và các bãi cát trên một khu vực rộng lớn của đại dương.
Washington lặp đi lặp lại các đe dọa về lợi ích quốc gia sống còn về tự do trên
biển. Mĩ chuyển các nhóm tàu sân bay vào khu vực; các tàu ‘làm dáng’từ các nước
khác tham gia cùng họ trong một màn phô diễn về quyết tâm quốc tế. Cuộc đối
đầu giữa tàu Trung Quốc và Mĩ ngày càng trở nên ngày càng căng thẳng: có va
chạm trên biển và tàu ngầm chơi trò mèo vờn chuột dưới sóng biển. Tàu chiến của
Nhật Bản được lệnh hộ tống tàu chở dầu. Trong thời đại hậu Fukushima công
nghiệp điện của nước này cứ 6 giờ cần một tàu chở dầu cặp bến để giữ cho điện luôn
chạy trên lưới. Chính phủ Ấn Độ đề nghị trợ giúp cho đối tác chiến lược Việt
Nam, tăng mức được thua thậm chí cao hơn. Và sau đó một người nào đó ở Delhi
xác định rằng đây là thời điểm tốt nhất để giành lại lãnh thổ đã mất ở Himalaya
...
Đó chỉ là một
kịch bản và thậm chí khi tôi viết điều này thì nhiều người tốt đang cố sức
tìm những cách để ngăn chặn nó không bao giờ diễn ra. Nhưng cũng có những lực
lượng đẩy Châu Á theo hướng ngược lại. Cạnh tranh kinh tế, logic của siêu cường
và chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi đang làm tăng nguy cơ hội xung đột. Biển Đông là
nơi đầu tiên mà tham vọng của Trung Quốc đã đến mặt đối mặt với quyết tâm chiến
lược của Mĩ. Hàng chục tay chơi khác, từ các nước vừa cho tới các chính trị gia
nhỏ nhen, đang tìm cách thủ lợi từ cuộc đối đầu diễn ra. Lợi ích đang được
đánh giá và các liên minh được hình thành và chỉnh đổi: quan hệ đối tác chiến
lược, các hiệp ước phòng thủ hỗ tuơng - một mạng lưới các cam kết ràng buộc
thế giới với tương lai của khu vực này. Điều gì xảy ra nếu có ai đó bắn một
hoàng tử? (vụ
hoàng tử Áo – Hung Franz Ferdinand bị ám
sát ngày 28 tháng 6 năm 1914 được coi là ngòi nổ của Thế chiến thứ nhất - ND)
**********
Để hiểu được
tầm quan trọng của Biển Đông với thế giới rộng lớn hơn, hãy bay từ Sân bay
Changi của Singapore vào một ngày trời trong và, khi bạn lên cao, nhìn xuống
mặt nước bên dưới. Hàng trăm tàu thuyền, từ những chiếc tàu đánh cá nhỏ nhất
cho đến các tàu vận tảthô lớn nhất, lắp đầy các tuyến đường thuỷ: tàu kéo, tàu
đánh cá, tàu container, tàu chở xe, tàu hàng chuyển tải mọi thứ của cuộc sống
hiện đại. Dầu hướng về phía Đông tạo năng lượng cho các nền kinh tế khổng lồ ở
đầu kia của Biển Đông: Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Về phía Tây
là các dòng sản phẩm đủ loại từ các xưởng của thế giới: phần cứng và phần mềm,
mũ nón, giày dép. Dự đoán tốt nhất cho thấy hơn một nửa thương mại đường biển
của thế giới đi qua Eo biển Malacca, cùng với một nửa lượng khí thiên nhiên hóa
lỏng và một phần ba lượng dầu thô của thế giới. Nếu tàu thuyền ngừng chuyển
động thì không bao lâu đèn điện ở một số nơi trên thế giới sẽ bắt đầu tắt đi.
Biển Đông vừa
là điểm tựa của thương mại thế giới và một lò lửa xung đột. Có những trận chiến
vào năm 1974 và 1988 và đã có hàng chục cuộc đối đầu bạo lực kể từ đó. Hoa Kì
đã can dự vào từ đầu và Ấn Độ đã bắt đầu có quan tâm. Khu vực này đáng được
chúng ta chú ý tuy nhiên, ngoài một nhóm nhỏ các học giả, các chuyên gia được
trả lương và những kẻ đam mê khác, nó rất ít được hiểu rõ. Phần lớn trong số
những chân lí được chấp nhận về các tranh chấp, được lặp đi lặp lại trong hầu
hết các phương tiện truyền thông, thì hoặc là không đúng sự thật hoặc chưa được
chứng minh. Biển Đông không phải giàu tài nguyên dầu và khí đốt một cách đặc
biệt, các căn cứ quân sự trên các đảo tranh chấp không có tính ‘chiến lược’ một
cách đặc biệt vì hầu như tất cả đều có thể bị phá hủy với một phát tên lửa duy
nhất, các tranh chấp lãnh thổ liên quan đến 6 quốc gia, không phải 5, vì
Indonesia cũng bị ảnh hưởng mặc dù họ giả vờ không liên quan và các ‘yêu sách
lịch sử’ của các bên tranh chấp thật ra chỉ là mới đây.
Phần lớn các
tài liệu quan trọng về Biển Đông - ít nhất là trong Tiếng Anh - có thể truy
nguồn các tài liệu tham khảo ban đầu của chúng từ hai công trình học thuật
phương Tây: bài viết năm 1976 của nhà sử học người Đức, Dieter Heinzig, mang
tên ‘Disputed Islands in the South China
Sea’ (Các đảo tranh chấp ở Biển Đông), và cuốn sách năm 1982 của các nhà
địa lí Mĩ Marwyn Samuels, Contest for The
South China Sea (Cuộc thi thố giành Biển Đông). Chúng là những mảnh công
trình tiên phong và ấn tượng, mang lại nhiều hiểu biết cần thiết về chủ đề này.
Nhưng lịch sử mà cả hai cuốn sách kể lại dựa phần lớn vào các bài báo đăng trên
các tạp chí của Đảng Cộng sản Trung Quốc sau khi họ xâm lược Quần đảo Hoàng Sa
vào tháng 1 năm 1974. Một đã được công bố trong ấn bản tháng 3 năm 1974 của Nguyệt san thập niên 70 (Ch'i-shi nien -tai yüeh-k’an [Thất thập
niên đại nguyệt san]) và hai trong ấn bản tháng 5 năm 1974 của Minh Báo (Ming Pao). Những bài báo này rõ ràng là không phải là những mảng
học thuật trung tính: chúng có ý định biện minh cho cuộc xâm lược. Không thể
trách Heinzig và Samuels về việc này. Có rất ít các tài liệu khác có thể tham
khảo vào thời điểm đó.
Tuy nhiên, bằng
cách dựa vào các công trình lúc đầu (và các công trình dựa trên những công
trình này), quá nhiều học giả và nhà bình luận, trên thực tế, vẫn còn cho phép
ba bài báo Trung Quốc này đóng khung toàn bộ cuộc tranh luận về Biển Đông, 40
năm sau khi chúng được công bố. Kiến thức về lịch sử và tình hình hiện tại về
Biển Đông đã tăng lên nhanh chóng kể từ đó, cho phép các nhà nghiên cứu phải
xem xét lại các điều chắc chắc cũ. Có quá nhiều loại tài liệu mới này đang nằm
chờ đuợc đọc trong tạp chí khoa học. Tôi hi vọng rằng bằng cách đưa một số
trong công trình đó vào tầm chú ý rộng rãi hơn, cuốn sách này sẽ góp phần vào
việc thay đổi các điều kiện của cuộc tranh luận.
Có nhiều thứ
hơn nữa vể Biển Đông hơn là tranh cãi có vẻ thuộc loại Lilliput (vặt vãnh) đối
với các mỏm đá cằn cỗi. Nhiều nền văn hóa bí ẩn thịnh rồi suy xung quanh bờ
biển của nó, những kẻ xâm lược đến rồi đi, những cơn gió thương mại và chiến
tranh đã kết nối trực tiếp Biển Đông với số phận của các đế quốc xa xôi trong nhiều
thế kỉ. Lịch sử của nó cũng là một lịch sử toàn cầu. Tương lai của nó phải là
một mối quan tâm toàn cầu. Trong thời đại của chúng ta, những gì xảy ra ở Biển
Đông sẽ xác định tương lai. Việc trỗi dậy của Trung Quốc sẽ dẫn tới tranh chấp
giữa các siêu cường hay không? Liệu các lãnh đạo Trung Quốc có ý định chơi theo
luật chơi quốc tế hoặc thách thức chúng? Liệu Hoa Kì có ý chí để giữ vững lập
trường của mình? Các nước Đông Nam Á sẽ được hay thua từ cuộc thi thố siêu
cường? Việc săn lùng hydrocarbon đã và đang ảnh hưởng đến xung đột như thế nào?
Trên tất cả, có thể làm gì để ngăn chặn chiến tranh nổ ra? Các nguồn tài nguyên
của Biển Đông có thể chia sẻ công bằng cho hàng trăm triệu người dân, chủ yếu
là người nghèo sống xung quanh bờ của nó theo cách nào? Mời đọc tiếp.
Yangon, Myanmar
tháng 12 năm 2013
[1] Công ước Liên HIệp Quốc về Luật Biển, Điều 121.
_____________________________________________________________________
Xem thêm: (bản song ngữ chương này)
Lời mở đầu
Chương 1: Từ tiền sử đến 15000
Chương 2: Bản đồ và đường vẽ: từ 1500 đến 1948
Chương 3: Nguy hiểm và ranh ma: 1946-1995
Chương 1: Từ tiền sử đến 15000
Chương 2: Bản đồ và đường vẽ: từ 1500 đến 1948
Chương 3: Nguy hiểm và ranh ma: 1946-1995
Chương 4: Biển Đông và Luật Quốc tế
Chương 5: Dầu khí ở Biển Đông
Chương 6: Chủ nghĩa dân tộc
Chương 7: Ngoại giao
Chương 8: Các vấn đề quân sự
