Đội quân bí mật lèo lái dư luận internet của Trung Quốc

Đội quân bí mật lèo lái dư luận internet của Trung Quốc

(The secret army of cheerleaders policing China’s internet)

John Naughton

The Guardian (29/5/2016)

Còn xa mới là một công cụ không sắc bén, việc kiểm duyệt các trang web của Trung Quốc theo cách tinh tế và đánh lạc sự chú ý để giữ cho người dân khỏi xuống đường

 

Có phải hầu như tất cả mọi thứ chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết về internet của Trung Quốc đều sai?

Nếu muốn có một minh họa vì sao nghiên cứu khoa học không những quan trọng mà còn mang tính sống còn thì công việc của Gary King, giáo sư xã hội học tại Đại học Harvard, có thể dùng như ví dụ đầu tiên (exibit A). Sao thế? Này, một trong những vấn đề chiến lược cấp bách hơn mà các chính phủ phương Tây  phải đối mặt với là làm thế nào để thích nghi với việc Trung Quốc nổi lên thành siêu cường toàn cầu mới. Đòi hỏi đầu tiên để có thể định hướng lại một cách thông minh là một sự hiểu biết toàn vẹn về thực tế mới này. Và trong khi có thể là trong các văn phòng đối ngoại và các phòng cạnh các sứ quán của phương Tây các quan chức và các nhà hoạch định chính sách đang bận rộn cố tìm hiểu về chiến lược công nghiệp và địa chính trị của Trung Quốc (chẳng hạn, họ muốn cái quái guỷ gì ở biển Đông?), Tôi thấy ít bằng chứng về việc có ai đó trong chính phủ đang chú ý đến cách màchế độ Bắc Kinh dường như đã giải quyết được một vấn đề mà không có chính phủ nào khác đụng vào: đó là, làm sao để kiểm soát, quản lí và khai thác internet cho mục đích riêng của mình.

Kỳ lạ là những nhà cai trị của chúng ta vẫn còn có vẻ không biết về điều này, đó là điều lạ thường bởi vì - như tôi đã chỉ ra từ lâu - không còn có lí do gì để biện minh cho sự thiếu hiểu biết đó: Giáo sư King đã làm hầu hết các công việc nặng nhọc phải làm. Chẳng hạn, trong một nghiên cứu mang tính bước ngoặt công bố trên Science vào năm 2014, ông và các đồng nghiệp đã tường trình về một cuộc điều tra đáng chú ý, hết sức chi tiết mà họ tiến hành về việc chính quyền Trung Quốc kiểm soát mạng như thế nào.

Điều mà nghiên cứu đó cho thấy là mức độ tinh tế và khôn khéo không mơ tới trong các tường trình của phương tây về việc kiểm duyệt trực tuyến của Trung Quốc. Về cốt lõi, King và các cộng sự cho rằng gần như tất cả mọi thứ mà chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết về internet của Trung Quốc đều sai. Một mặt, người sử dụng không thu mình lại lo lắng đằng sau những "tường thành lửa". Trái lại: cuộc tranh luận và các luồng ý kiến trực tuyến ở Trung Quốc cũng to gắt, không bị chế ngự và độc hại giống như ở đây. Tuy nhiên, chính phủ dành nguồn lực to lớn (hơn 200 000 người) để xem và kiểm duyệt mạng. Thế thì họ đang làm gì? Trả lời: kiểm duyệt một số nội dung có thể dự đoán được (khiêu dâm, Pháp Luân Công, Thiên An Môn, vv); nhưng phần lớn những thứ mà chúng ta coi như là luận bàn"chính trị" (ví dụ như phê phán cán bộ đảng cộng sản địa phương) dường như vẫn không bị hạn chế. Tuy nhiên, có một loại luồng ý kiến bị đè nén tàn nhẫn và có hiệu quả: bất kỳ loại bài trên truyền thông xã hội nào mà thấy có thể dẫn đến việc vận động tập thể - người dân xuống đường. Và điều này được áp dụng ngay cả với các bài viết ủng hộ chính phủ!

Cái nổi lên từ bước đột phá đầu tiên của giáo sư King vào không gian mạng của Trung Quốc là một hình ảnh về một chế độ chính trị có một cách tiếp cận sâu sắc với nhiều sắc thái trong việc quản lí Internet hơn hầu hết chúng ta nghĩ tới. Điều này có thể là do chế độ này, theo chuẩn phương Tây, có tính kĩ trị áp đảo: một cái gì đó giống như 80% nhóm chủ chốt thống trị đất nước có vốn hiểu biết kĩ thuật. Họ biết rằng internet là điều cần thiết cho một nền kinh tế hiện đại và họ cũng đánh giá cao việc nó cung cấp cho công dân một van an toàn - một van cũng được dùng như là một vòng phản hồi làm nổi bật những vị trí rắc rối tiềm năng (ví dụ như tham nhũng tại địa phương). Nhưng, hầu như trên tất cả, họ biết rằng điều cốt yếu là phải giữ không mọi người xuống đường, đó là lí do họ kiểm duyệt nó như họ làm.

Tuy nhiên, có một mảnh hình ghép bị mất: cách chế độ mà khai thác internet để chuyển được thông điệp của họ. Từ lâu có nghi ngờ rằng một số lượng lớn người (lên đến 2 triệu) được trả 5 cắc (nửa nhân dân tệ) cho mỗi bài viết để chèn nội dung với tên giả vào dòng lũ các bài trên truyền thông xã hội thực mà trong đó họ tranh luận với những người chỉ trích chế độ.

Vấn đề là có rất ít bằng chứng thực nghiệm cho sự nghi ngờ này hay - quan trọng hơn - mục tiêu chiến lược của chính quyền trong việc sử dụng các blogger 5 cắc. Hiện nay giáo sư King và đồng nghiệp đã lấp đầy chỗ trống này với việc công bố một bài báo đáng chú ý khác. Những nhà nghiên cứu này đã có thể xác định những ai là tác giả bí mật của rất nhiều bài viết và ước tính số lượng của chúng (488 triệu bài một năm).

Tuy nhiên, phát hiện thú vị nhất là việc các dư luận viên tránh tranh cãi với những người hoài nghi và những người chỉ trích, và quả thực hoàn toàn tránh thảo luận về các chủ đề gây tranh cãi. Thế thì họ muốn cái gì? Có vẻ như chủ yếu là "lèo lái cổ vũ cho nhà nước, các biểu tượng của chế độ, hoặc lịch sử cách mạng của Đảng Cộng sản". Nói cách khác, cố gắng làm tràn ngập truyền thông xã hội với những nôi dung cổ vũ hoan hô và do đó làm loãng các thảo luận về những điều bất bình, những bất cập của nhà nước và các chủ đề phức tạp khác. Giáo sư King gọi đó là cách "phân tâm chiến lược", nhưng thực sự nó tương đương về mặt chính trị với hình tượng các con mèo LOL (laugh out loud) làm giới trẻ phương Tây bị đê mê và không xuống đường.

Phát hiện khác của King thì thường tình hơn. Nó chỉ ra rằng chuyện 5 cắc có thể là một huyền thoại. Hầu hết các dư luận viên có vẻ là các nhân viên chính phủ làm thêm giờ ngoài công việc chính của họ chứ không phải công dân bình thường làm vụ việc. Nói cách khác, những nhân viên tuân lệnh mù quáng, chứ không phải những người làm việc vặt. Một thuyết đẹp đẽ bị bốc hơi vì một thực tế tầm thường. Đó là nghiên cứu cho bạn.

===================
Cùng chủ đề: 
- Trung Quốc nguỵ tạo 488 triệu bài post trên truyền thông xã hội mỗi năm
- Bọn quậy phá được trả công ở TQ

Trung Quốc nguỵ tạo 488 triệu bài post trên truyền thông xã hội mỗi năm

Nghiên cứu của Harvard: Trung Quốc nguỵ tạo 488 triệu bài post trên truyền thông xã hội mỗi năm

(Harvard Study: China Fabricates 488 Million Social Media Posts Per Year)

Một nghiên cứu Harvard đào xới vào các chi tiết của "Đảng 5 cắc" có tiếng của Trung Quốc.

Peter Bittner

Diplomat (20/5/ 2016)

Một nghiên cứu mới của các nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard ước tính rằng các nhân viên chính phủ Trung Quốc nguỵ tạo 488 triệu bài post trên truyền thông xã hội mỗi năm.

Là phân tích nghiêm ngặt đầu tiên về bộ máy tuyên truyền trực tuyến của Trung Quốc, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng "Đảng 5 cắc" hay Wumao Dang (Ngũ mao đảng) - một từ có tính mai mỉa dùng để mô tả các nhân viên hợp đồng được công chúng tin rằng được trả nửa tệ (5 cắc/hào) cho một bài post - gồm phần lớn các nhân viên nhà nước đang làm một nhiệm vụ toàn thời gian khác.

Theo nghiên cứu này,bên cạnh nhiệm vụ thường xuyên thì nhân viên thuộc một phạm vi rộng các cơ quan công quyền bao gồm các phòng ban về nhân lực, tòa án, và thuế vụ đăng các bài post nguỵ tạo. Các tác giả đã không phát hiện ra bất kì bằng chứng nào cho thấy các nhân viên này được trả trực tiếp cho các ý kiến mà họ đã viết và đăng.

Trái ngược với giả định trước đây, các nhà nghiên cứu Gary King, Jennifer Pan, và Margaret E. Roberts kết luận rằng chiến lược tuyên truyền của Trung Quốc trên truyền thông xã hội nhằm mục đích làm phân tán (distract) và chuyển hướng (divert) dòng dư luận trực tuyến khỏi các chủ đề nhạy cảm hơn là tham gia trực tiếp trong các cuộc tranh luận nóng bỏng với những người bình luận.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ một kho lưu trữ email bị rò rỉ vào tháng 12 năm 2014 của Văn phòng Tuyên truyền mạng của khu Chương Cống (Zhanggong), thành phố Cám Châu (Ganzhou), tỉnh Giang Tây; các thông tin được blogger ẩn danh "Xiaolan" tiết lộ. Các tập tin được công bố gồm tất cả các email gửi đến, và một số gửi đi từ tài khoản email của phòng Tuyên truyền mạng vào năm 2013 và 2014 - khoảng 43 000 email tất cả.

Sử dụng các phương pháp dữ liệu phân tích tinh vi, các tác giả đã xác định được chủ nhân  bí ẩn của các bài viết và phát hiện các nội dung quy cho họ. Sau đó nhóm nghiên cứu sử dụng kĩ thuật học tập của máy tính (machine learning) suy đoán kết quả từ dữ liệu bị rò rỉ của khu này. Dựa trên các phát hiện của họ, họ đã có thể có những ước tính về mức độ của chính phủ tạo ra các ý kiến trên Internet của Trung Quốc.

Theo cách tính xấp xỉ của họ cứ 178 bài post trên truyền thông xã hội thì có một bài do chính phủ nguỵ tạo. Nghiên cứu tìm thấy khoảng một nửa trong số các ý kiến giả này được đăng trên các trang web của chính phủ, trong khi phần còn lại được công bố trên hơn 80 tỉ bài post qua truyền thông xã hội trên internet của Trung Quốc.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng "hầu hết các bài viết liên quan đến dẫndắt việc ca ngợi Trung Quốc, lịch sử cách mạng của Đảng Cộng sản, hoặc các biểu tượng khác của chế độ."

"Ngoái nhìn trở lại, điều này làm cho rất nhiều ý nghĩa – việc làm dừng một lập luận được thực hiện tốt nhất bằng cách đánh lạc hướng và thay đổi chủ đề hơn là tranh luận nhiều hơn - nhưng điều này trước đây chưa được biết," King nói trong một e-mail cho Bloomberg.

Việc định thời gian để tung lên các bài post trong mẫu từ tp Cám Châu cũng đáng chú ý. Số lượng cao nhất các comment giả được thực hiện trong các ngày lễ lớn về chính trị hoặc các thời kì có biến động xã hội.

Vào ngày Thanh Minh, các nhà nghiên cứu thấy có hơn 18 000 bài viết tập trung vào "cựu chiến binh, liệt sĩ, họ đang vinh dự hay anh hùng thế nào và họ đã hi sinh cho Trung Quốc thế nào."

Hơn 1 800 bài viết ca ngợi "Giấc mơ Trung Quốc", một chiến dịch toàn dân của chủ tịch Tập Cận Bình tập trung vào sự trỗi dậy của Trung Quốc trong sự trọng vọng của toàn cầu, sau bài viết trên báo Nhân Dân tháng 4 2013 hướng dẫn nhân dân thực hiện động lực tuyên truyền này.

Sau khi các cuộc bạo loạn Sơn Sơn của Tân Cương, các tác giả thấy gần 1 100 bài post truyền thông xã hội chuyển hướng sự chú ý khỏi sự cố bị chính quyền gán là khủng bố" sang những vấn đề liên quan tới "phát triển kinh tế địa phương."

Như Paul Mozer của New York Times cho biết: "Các bài post thường được viết tăng vọt lên quanh các sự kiện chính trị nhạy cảm, như các cuộc biểu tình hoặc các sự kiện chính trị trọng điểm quốc gia, và thường được dùng để đánh lạc hướng công chúng khỏi các tin tức xấu."

Nổi tiếng là việc Bắc Kinh hạn chế và chỉnh đổi các kết quả tìm kiếm về các chủ đề được coi là nhạy cảm chính trị thông qua tường lửa (Great Firewall) của họ. Các trang web nước ngoài phổ biến và các công cụ mạng (platform) truyền thông xã hội bị Đảng cấm bao gồm cả Google, Facebook, và Twitter. Gần đây, cùng với việc Trung Quốc nhấn mạnh về chủ quyền không gian mạng, chính phủ đã siết chặt thêm các thông tin công chúng có thể truy cập và đẩy mạnh công cụ mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Một kết quả rõ ràng của nghiên cứu này: chính phủ Trung Quốc tiếp tục mạnh tay điều khiển các diễn đàn trực tuyến.


---------------------------------------------------
Bài liên quan: Bọn quậy phá được trả công ở TQ

Đảng Cộng sản Trung Quốc có bước chuyển chưa từng thấy: Họ đang lắng nghe

In China, Communist Party takes unprecedented step: It is listening

Simon Denyer và nhà nghiên cứu Liu Liu (Lưu Liễu),

Washington Post (02/08/2013)

BẮC KINH - Trong cơ quan báo Đảng Cộng sản Trung Quốc, hàng dãy các nhà phân tích ngồi trước màn hình máy tính miệt mài với các dữ liệu bóc ra từ mạng Internet.

Mỗi một ý kiến (comment) do 591 triệu "cư dân mạng" Trung Quốc nêu ra đều được phân tích tại Trung tâm theo dõi ý kiến của báo Nhân dân (nhật báo) trực tuyến, với các tóm tắt được gửi tức thời (trong thời gian thực) tới các lãnh đạo đảng.

Hơn bao giờ hết, bây giờ nhà cầm quyền Trung Quốc đang thực sự lắng nghe người dân, nhanh chóng phản ứng để kềm chế các khủng hoảng tiềm năng có thể đe dọa sự kiểm soát độc đảng. Với khả năng kiểm soát Internet ngày càng bị thách thức, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phải thay đổi trò chơi của mình.

Công việc thu thập thông tin về công dân của họ cũng xưa như chính nước Trung Quốc: Tần Thỉ Hoàng, hoàng đế đầu tiên của quốc gia này, đã từng duy trì một mạng lưới gián điệp khổng lồ. Các nhà báo của chính Đảng Cộng sản từ lâu đã lọc ra báo cáo mật về những gì đang thực sự xảy ra ở cấp cơ sở chuyển tới các lãnh đạo đảng.

Nhưng bây giờ, chính phủ đang cố để nắm bắt ý kiến công chúng trên một quy mô chưa từng có. Để đáp ứng nhu cầu của chính phủ, các trung tâm theo dõi ý kiến đã bung ra ở cơ quan báo chí nhà nước và các trường đại học để khai thác và diễn giải cả biển luận bàn trên Internet. Đồng thời, nhà cầm quyền đang hợp đồng mướn các công ty để thăm dò ý kiến người dân về tất cả mọi thứ từ quản lý giao thông đến chính sách thuế.

Một giáo sư Đại học Nhân dân ở Bắc Kinh, yêu cầu được giấu tên vì trò chuyện với các phóng viên nước ngoài bị hạn chế, nói "Chính phủ thường có nhiều quyền lực hơn để kiểm soát các đề tài trao đổi. Nhưng bây giờ có cách tiếp cận mới, để xác định các điểm nóng và cố gắng kiểm soát khủng hoảng."

Ý tưởng về việc thực sự lắng nghe ý kiến người dân Trung Quốc là một sự xa rời cơ bản đối với chế độ độc tài Cộng sản thường đàn áp công dân bình thường vì có lời chỉ trích chế độ. Nhưngtheo hãng tin Tân Hoa Xã, nhà lãnh đạo mới Tập Cận Bình đã cảnh báo hồi tháng 6 rằng "chiếm được hay đánh mất sự ủng hộ của công chúng" có thể quyết định "sự tồn  vong” của đảng.

Sự phản đối của công chúng đối với một đề xuất có thể càng có ảnh hưởng tới việc định hình chính sách, mặc dù chưa thể ảnh hưởng tới các vấn đề sống còn đối với lợi ích của đảng, chẳng hạn như cải cách chính trị.

Ví dụ, tháng trước một phụ nữ đã được bồi thường vì bị giam giữ một cách phi lý trong một trại lao động sau khi sự việc của bà được đưa lên lên mạng. Tội của bà là dám đòi trừng phạt các quan chức mà bà cáo buộc là đã cưỡng hiếp con gái mình.

Một số dự án xây dựng đã bị đình lại khi đối mặt với sự phản đối của cư dân mạng: kế hoạch cho một nhà máy chế biến nhôm ở miền nam Trung Quốc đã bị hủy bỏ vào tháng trước sau khi có các cuộc biểu tình trên đường phố và có sự phẫn nộ trên mạng.

Cư dân mạng cũng đã đóng một vai trò trong việc phanh phui nạn tham nhũng, và các chuyên gia ước tính có hơn 170 quan chức đảng bị truy tố do bị phanh phui trên mạng.

Mọi cơ quan chính phủ, ở cấp trung ương và cấp tỉnh đều có các đơn vị lo việc nghiên cứu dư luận xã hội, nhưng các đơn vị này có xu hướng hoạt động rất kém cỏi, lập ra các báo cáo chỉ để "biện minh cho những gì cấp trên tôi nói tới, rằng đó là điều đúng đắn", Victor Yan Yue (Viên Nhạc), Chủ tịch Công ty Tư vấn Nghiên cứu Horizon nói.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây đảng đã bắt đầu chuyển hướng sang khu vực tư nhân trong việc nghiên cứu dư luận xã hội.

"Mười năm trước, dịch vụ của chúng tôi chưa từng bao giờ làm công việc uỷ nhiệm của chính phủ", Viên Nhạc nói. "Ngày nay, bộ phận phát triển nhanh nhất trong doanh nghiệp của chúng tôi là bộ phận làm công việc theo uỷ nhiệm chính phủ."

Horizon đôi khi được yêu cầu thăm dò ý kiến người dân về một đề xuất thay đổi chính sách, chẳng hạn như các biện pháp hạn chế sử dụng xe hơi ở Bắc Kinh để giảm bớt ô nhiễm. Công ty cũng điều tra quan điểm về chất lượng làm việc của các cơ quan chính phủ, lượng định người nộp thuế nghĩ gì về cơ quan thuế hoặc các doanh nghiệp nhìn bộ máy hành chính can dự như thế nào trong việc đăng ký các công ty. Chỉ có một lần một bộ trưởng đã điện thoại yêu cầu điều chỉnh một chi tiết đáng ngượng qua thăm dò, Viên Nhạc cho biết và nói thêm rằng ông đã lịch sự từ chối yêu cầu đó.

Ở toà soạn báo Nhân dân, các thuật toán tung ra những dữ liệu thời gian thực về những điều mọi người đang nói tới trên mạng, và các báo cáo hàng ngày và hàng tuần được công bố về các vấn đề nóng, tóm tắt các quan điểm chiếm ưu thế.

Gần đây, trung tâm theo dõi ý kiến của công ty đã báo cáo về các chỉ trích một luật mới dọa có các hình phạt đối với con cái không thăm viếng cha mẹ thường xuyên đúng mức. Một vài ngày sau đó, trung tâm đã ghi nhận sự phẫn nộ của công chúng sau khi ông trùm bất động sản Zeng Chengjie (Tăng Thành Kiệt ) bị xử tử vì gian lận tài chính mà con gái ông không được thông báo. Được thực hiện chủ yếu trên Weibo - tương đương với Twitter - các cuộc thảo luận trực tuyến về Tăng Thành Kiệt đã thu hút vào khoảng 990 000 cư dân mạng.

Sự tức giận tăng lên khi tòa án đăng trên tài khoản Weibo - khi được phối kiểm là không chính xác - rằng không có quy định pháp lý đòi hỏi cho tội phạm được gặp người thân trước khi bị xử tử.

Hầu hết công việc "khai thác ý kiến" được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu báo Nhân dân là để phục vụ cho các quan chức hoặc các doanh nghiệp nhà nước. Trung tâm theo dõi tư vấn cho các quan chức cách đối phó với cuộc khủng hoảng như thế nào - dùng ngôn ngữ gì và ứng xử như thế nào trước công chúng, Phó tổng thư kí trung tâm, Shan Xuegang (Sơn Học Cương) cho biết

Một lần nữa, hầu hết các lời khuyên được chuyển trong vòng riêng tư, nhưng đôi khi nó cũng có len vào báo cáo công bố công khai, như đã làm trong vụ cuồng nộ về việc xử tử ông trùm bất động sản.

"Trong thời đại Weibo, một cuộc khủng hoảng dư luận Internet không thể được xử lý bằng cách tránh né", trung tâm này kết luận. "Đối mặt trực tiếp với vấn đề, trình bày với các sự kiện, thuyết phục người dân bằng sự chân thành là chìa khóa để giải quyết vấn đề”. Họ cũng thêm rằng "Các cơ quan thực thi pháp luật cần phải tôn trọng luật pháp. "Chỉ khi luật pháp có tiếng nói cuối cùng thì xã hội mới có thể có an bình thực sự."

Có một đơn vị theo dõi tương tự tại Tân Hoa Xã, còn ở trường Đại học Nhân dân có một nhóm phân tích những từ tìm kiếm trên Baidu, tương đương với Google, để đánh giá tâm trạng xã hội. Thật vậy, hầu hết các trường đại học ở Trung Quốc hiện nay đều có một khoa dành riêng cho nghiên cứu dư luận xã hội.

Mặc dù vậy, hệ thống này vẫn chưa đầy đủ, đặc biệt là vì dân quê Trung Quốc, vẫn còn chiếm gần một nửa dân số, không thoải mái bày tỏ quan điểm của mình với người lạ và nói chung là không biết hay không đều đặn lên mạng. Kiểm soát tự do ngôn luận cũng làm phức tạp nỗ lực này rất nhiều.

Tất nhiên, còn có các hạn chế đối với những điều mà nhóm dư luận viên do đảng lãnh đạo sẽ nêu lên - và cũng có các hạn chế đối với những gì nhà nước muốn nghe: lãnh đạo không thực sự quan tâm tới quan điểm của người dân về cải cách chính trị hoặc chính sách đối ngoại vì đó là những lãnh vực mà các quyết định vẫn do một nhóm nhỏ các quan chức không quan tâm đến dư luận thực hiện, một người tham gia điều tra xin được giấu tên vì sợ có thể ảnh hưởng đến sự nghiệp của mình, cho biết.

Trong hai năm qua, các trang blog đã đánh bạt phương tiện truyền thông nhà nước như là nguồn cung cấp tin chính cho người dân, và trở thành phương tiện chủ yếu cho người dân Trung Quốc bày tỏ quan điểm từ lâu bị đè nén của họ. Hàng chục triệu ý kiến được phát đi trên Weibo mỗi ngày.

Một số cách nhìn vẫn còn bị kiểm duyệt – các bài viết nhằm tổ chức các cuộc biểu tình trên đường phố gần như chắc chắn phải bị loại đi, những lời chỉ trích của các nhà lãnh đạo cao cấp của đảng cũng chịu số phận tương tự.

Trong một cố gắng sâu xa hơn để định hình chuyện trên mạng, các cơ quan chính phủ khác nhau của Trung Quốc có khoảng 60 000 tài khoản Weibo, còn chính phủ cũng trả tiền cho nhữngngười đưa lên mạng những ý kiến ủng hộ chính phủ (dư luận viên).

Tuy nhiên, Xiao Qiang (Tiêu Cường), một giáo sư trợ giảng tại UC Berkeley và người sáng lập trang web tin tức China Digital Times (Thời Đại Tân văn kỹ thuật số Trung Quốc), cho biết đảng đang bắt đầu bị thua trong trận chiến này: trong hai năm qua "các tiếng nói tự do chính trị" đã thống trị Internet ở Trung Quốc, khi người dân công khai bày tỏ quan điểm của họ về nhiều vấn đề khác nhau, từ tham nhũng tới tự do ngôn luận, công bằng xã hội và môi trường, ông nói.

Nhà nghiên cứu Lưu Liễu đã có đóng góp cho bài báo này.

Bản dịch cũng đã được đăng tại đây: http://208.83.223.238/2013/08/04/1937-dang-cong-san-trung-quoc-co-buoc-chuyen-chua-tung-thay-ho-dang-lang-nghe/

Bọn quậy phá được trả công ở TQ...

Bọn quậy phá được trả công ở TQ: Gặp gỡ Đảng 5 hào

Chính phủ Trung Quốc thuê người để bóp méo, hay làm chệch hướng các thảo luận trên web. Ngải Vị Vị thuyết phục một "dư luận viên" nói hết mọi thứ.

China’s Paid Trolls: Meet the 50-Cent Party

Newstatesman 17/10/2012

Ngải Vị Vị (Ai Weiwei) 

(ẢNH: Marcus Bleasdale VII)

Tháng 2 năm 2011, Ngải Vị Vị tweet rằng ông muốn thực hiện một cuộc phỏng vấn với một ‘dư luận viên’ (online commentator). Các ‘dư luận viên’ được chính phủ hay Đảng Cộng sản Trung Quốc mướn để viết đăng các ý kiến thuận lợi đối với các chính sách của đảng và để định hình dư luận ở các bảng tin và các diễn đàn trên mạng. Các ‘dư luận viên’ được gọi là Đảng 5 hào (ngũ mao đảng/50-Cent Party), vì được biết họ được trả 5 hào (nửa nhân dân tệ) cho mỗi bài post cỗ vũ đường lối của Đảng Cộng sản hoặc lái cuộc thảo luận ra khỏi nội dung chống đảng.

Dưới đây là bản văn ghi lại cuộc phỏng vấn của Ngải Vị Vị với một ‘dư luận viện’. Theo yêu cầu, buổi phỏng vấn đã được trả công bằng một iPad. Để bảo vệ người được phỏng vấn, bản ghi này giấu đi.thông tin cá nhân có liên quan

Câu hỏi: Tên tuổi, chỗ ở và tên dùng trực tuyến của bạn là gì?

Trả lời: Tôi không thể công khai tên mình được. Tôi 26 tuổi. Tôi có quá nhiều tên dùng. Nếu tôi muốn sử dụng một tên nào đó, tôi chỉ cần đăng ký thôi. Tôi sẽ không nêu chúng ở đây.

Bạn gọi công việc bạn làm bây giờ là gì?

Bạn gọi nó là gì cũng chẳng sao cả: ‘dư luận viên’, hướng dẫn dư luận, hoặc thậm chí "Đảng 5 hào" mà mọi người đều có nghe nói tới.

Trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc của bạn là gì? Bạn đã bắt đầu công việc hướng dẫn dư luận thế nào?

Tôi tốt nghiệp đại học và nghiên cứu về ngành truyền thông. Tôi đã từng làm việc cho một kênh truyền hình, sau đó trong ngành truyền thông trực tuyến. Tôi luôn ở trong ngành công nghiệp truyền thông tin tức, bốn hoặc năm năm rồi. Hơn một năm trước, một người bạn hỏi tôi liệu tôi muốn làm một ‘dư luận viên’, để có thêm thu nhập không. Tôi nói tôi muốn thử một lần xem sao. Sau đó, tôi phát hiện ra công việc này rất dễ dàng.

Bạn sẽ nhận được chỉ thị cho công việc lúc nào và từ đâu?

Hầu như mỗi buổi sáng lúc 9 giờ, tôi nhận được một email từ các cấp trên của tôi – phòng tuyên truyền internet của chính quyền địa phương – bảo cho tôi biết về những tin mà chúng tôi phải bình luận trong ngày. Đôi khi nó xác định cụ thể các trang web phải vào bình luận, nhưng nói chung không giới hạn vào các trang web nhất định: bạn chỉ cần tìm tin có liên quan và bình luận về nó.

Bạn có thể mô tả chi tiết công việc của bạn?

Quá trình này có ba bước - nhận nhiệm vụ, tìm kiếm chủ đề, post ý kiến hướng dẫn dư luận. Nhận nhiệm vụ chủ yếu liên quan đến việc bạn phải mở hộp thư của bạn mỗi ngày. Thông thường sau khi có một sự kiện xảy ra, hoặc ngay cả trước khi tin đó xuất hiện, chúng tôi sẽ nhận được một email nói với chúng tôi sự kiện đó là gì, rồi những chỉ đạo lái suy nghĩ của các cư dân mạng theo chiều hướng nào, để làm mờ đi sự tập trung của họ, hoặc để cổ võ nhiệt tình của họ cho những ý tưởng nhất định. Sau khi chúng tôi tìm thấy các bài viết hoặc tin tức có liên quan trên một trang web, theo định hướng chung mà cấp trên đưa ra cho chúng tôi, chúng tôi bắt đầu viết các bài báo, post hoặc trả lời bình luận. Điều này đòi hỏi rất nhiều kĩ năng. Bạn không thể viết theo cách thật chính thức, bạn phải che giấu danh tính của bạn, viết các bài báo theo nhiều phong cách khác nhau, thậm chí đôi khi đối thoại với chính mình, tranh cãi, tranh luận. Tóm lại, bạn muốn tạo những thứ ảo để thu hút sự quan tâm và ý kiến của các cư dân mạng.

Trong một diễn đàn, có ba vai cho bạn đóng: kẻ lãnh đạo, người theo đuôi, người đứng nhìn hoặc thành viên bàng quan của công chúng. Lãnh đạo là người phát biểu tương đối có thẩm quyền, thường xuất hiện sau một tranh cãi và nói ra với bằng chứng mạnh mẽ. Công chúng thường thấy những người như vậy rất thuyết phục. Có hai nhóm người theo đuôi đối lập nhau. Vai trò của họ là tiếp tục tranh luận, cãi cọ hoặc thậm chí chửi thề trên diễn đàn. Điều này sẽ thu hút sự chú ý của những người quan sát. Cuối cuộc tranh luận, người lãnh đạo xuất hiện, sẽ đưa ra một số bằng chứng mạnh mẽ, làm cho ý kiến công chúng cùng chiều với anh ta và hoàn thành mục tiêu. Loại thứ ba là người đứng nhìn, các cư dân mạng. Họ là đúng "khách hàng" nhắm vào của chúng tôi. Chúng tôi ảnh hưởng nhóm thứ ba này chủ yếu thông qua việc đóng hai vai kia. Bạn có thể nói chúng tôi giống như giám đốc, ảnh hưởng đến khán giả thông qua kịch bản, chỉ đạo và diễn kịch. Đôi khi tôi cảm thấy như tôi có một nhân cách phân liệt.

Về ba vai diễn của bạn, đó có phải là một chiến thuật phổ biến? Hoặc là có những cách khác?

Có rất nhiều cách. Điều đó ít nhiều có tính tâm lí. Cư dân mạng hiện nay chin chắn hơn so với trước đây. Chúng tôi có nhiều cách. Bạn có thể làm cho một điều xấu thậm chí có vẻ tệ hại hơn, tạo ra một kể lể phức tạp, và làm cho mọi người khi họ nhìn thấy sẽ nghĩ rằng nó là vô nghĩa. Trong thực tế, nó giống như hai cái âm làm thành một cái dương. Khi đạt đến một độ nhàm chán nhất định, họ sẽ nghĩ rằng nó có thể không đến nỗi xấu đến thế.

Nguyên tắc hướng dẫn của công việc của bạn là gì?

Nguyên tắc là hiểu tư tưởng chỉ đạo của cấp trên, chiều hướng dư luận mong muốn, sau đó bắt đầu công việc riêng của bạn.

Bạn có thể tiết lộ nội dung của một email giao "nhiệm vụ"?

Ví dụ, "Đừng lan truyền tin đồn, đừng tin vào tin đồn", hoặc "Ảnh hưởng sự hiểu biết công chúng về sự kiện X", "Cổ vũ chiều hướng dư luận đúng về XXXX", "Giải thích và làm rõ sự kiện XX, tránh các nhận xét không đúng sự thật hoặc không hợp pháp xuất hiện"," Đối với các hiệu ứng xã hội bất lợi tạo ra bởi sự kiện XX gần đây, tập trung vào việc hướng dẫn những suy nghĩ của cư dân mạng theo hướng đúng XXXX ".

Các loại thông tin mà bạn thường nhận được là gì?

Chủ yếu chúng là những sự kiện địa phương. Chúng bao gồm trên 60 đến 70% các chỉ đạo địa phương - ví dụ, những người đang nộp đơn khiếu nại, kiến nghị.

Đối với các sự kiện tầm cỡ quốc gia, chẳng hạn như Cách mạng Hoa Lài [các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ diễn ra trên khắp đất nước trong năm 2011], bạn có dính dáng tới không?

Đối với các sự kiện trực tuyến phổ biến như Cách mạng Hoa Lài, chúng tôi chưa bao giờ nhận được nhiệm vụ có liên quan. Tôi nghĩ cũng hơi lạ. Có lẽ chúng tôi chưa đủ tầm.

Bạn có thể cho chúng tôi biết nội dung những lời bình luận mà bạn thường viết?

Các cư dân mạng thường xem những ý kiến thiếu kĩ năng chỉ đơn giản nói rằng chính phủ là vĩ đại như thế này hay thế khác là một kẻ phản bội. Chỉ một cái liếc mắt họ biết đằng sau nó là gì. Nguyên tắc tôi tuân theo là: không trực tiếp khen ngợi chính phủ hay chỉ trích tin tiêu cực. Hơn nữa, giọng điệu của phát biểu, ID và lập trường của phát biểu phải trông như thể đó là một thành viên bàng quan của công chúng, chỉ như thế nó mới có thể cộng hưởng với cư dân mạng. Tóm lại, bạn hướng dẫn cư dân mạng một cách quanh co và để cho họ thay đổi chủ kiến của mình mà không nhận ra.

Bạn có thể đi ra ngoài các chủ đề không?

Tất nhiên là bạn có thể đi ra ngoài chủ đề. Khi chuyển sự chú ý của cư dân mạng và làm mờ sự tập trung công chúng, việc đi ra ngoài chủ đề rất hiệu quả. Ví dụ, trong tổng điều tra dân số, tất cả mọi người sẽ nói về tính trung thực và sự cần thiết của nó, thì tôi sẽ post những chuyện tiếu xuất hiện trong tổng điều tra. Hoặc, trong trường hợp khác, tôi sẽ công bố các quảng cáo để choán chỗ các bài tin tức chính trị.

Bạn có thể cho chúng tôi biết một quá trình cụ thể và điển hình của việc "hướng dẫn dư luận"?

Ví dụ, mỗi khi giá dầu tăng, chúng tôi sẽ nhận được một thông báo "bình ổn cảm xúc của cư dân mạng và chuyển hướng sự chú ý của công chúng". Ngày hôm sau, khi tin tức về sự tăng giá xuất hiện, cư dân mạng chắc chắn sẽ lên án nhà nước, CNPC và Sinopec. Tại thời điểm đó, tôi đăng ký một ID và viết bình luận: "Cứ tăng đi, tăng lên mức nào mà bạn muốn, tôi không quan tâm. Tốt nhất nếu tăng lên đến 50 nhân dân tệ một lít: nó phục vụ bạn ngay nếu bạn quá nghèo để lái xe. Chỉ những người có tiền mới nên được cho phép lái xe trên đường. . ".

Điều này nghe có vẻ như tôi đang mời gọi tấn công mình, nhưng mục đích là để cư dân mạng tức giận và chuyển hướng sự giận dữ và sự chú ý từ giá dầu vào tôi. Sau đó tôi sẽ thay đổi ID nhiều lần và bắt đầu lên án chính mình. Điều này sẽ thu hút sự chú ý nhiều hơn. Sau khi nhiều người đã nhìn thấy nó, họ bắt đầu tấn công tôi trực tiếp. Dần dần, nội dung của toàn bộ trang cũng đã thay đổi từ giá dầu tới những gì tôi nói. Điều đó rất hiệu quả.

Khu vực làm việc của bạn là gì? Các trang web bạn có ý kiến là các trang nào? Bạn nhắm tới cư dân mạng nào?

Không có giới hạn về các trang web nào tôi phải viếng. Tôi chủ yếu đối phó với các trang web địa phương, hoặc làm việc trên Tencent. Có rất nhiều ‘dư luận viên’ trên Sohu, Sina, vv… Theo như tôi biết, các trang web này dành riêng cho các phòng ban nội bộ cho ý kiến.

Bạn có thể nói ý kiến trực tuyến nào là của ‘dư luận viên’ không?

Vì tôi làm việc này nên chỉ thoáng liếc mắt là tôi có thể nói khoảng 10 đến 20% trong hàng chục ngàn ý kiến đăng trên một diễn đàn là của ‘dư luận viên’.

Bạn sẽ tranh luận trực tuyến với những người khác không? Các loại xung đột nào mà bạn gặp phải? Bạn kiểm soát và giải toả cảm xúc thế nào?

Hầu hết thời gian chúng tôi tranh luận với chính mình. Tôi thường không bao giờ tranh luận với cư dân mạng và tôi sẽ không bao giờ nói rằng tôi đã bị một cư dân mạng hoặc một sự kiện làm tức giận. Bạn có thể nói rằng thường khi tôi đang làm việc thì tôi giữ mình hợp lí.

Khi chính phủ bảo, "Đừng tin vào tin đồn, không lan truyền tin đồn," thì lại bị tác dụng ngược lại. Ví dụ, lúc vụ Sars và melamine trong sữa nổ ra, khi phải đối mặt với hai lựa chọn “đừng tin vào tin đồn "và" đừng tin vào chính phủ " thì người dân có xu hướng chọn không tin chính phủ

Tôi nghĩ rằng đất nước và chính phủ đã rơi vào một tình huống khá lúng túng. Dù việc gì xảy ra đi nữa- ví dụ, nếu một người phạm tội, hoặc có một tai nạn giao thông – hễ đó là một sự kiện xấu và được công bố trực tuyến, thì sẽ có những người lên án chính quyền. Tôi nghĩ rằng điều này rất lạ.

Điều này là không thể tránh khỏi, bởi vì chính phủ bao biện tất cả. Khi mọi vinh dự đều quy cho bạn, thì mọi sai lầm cũng sẽ quy cho bạn. Ngoài việc nhắm tới các sự kiện thì cá nhân có bị nhắm vào không? Sẽ có loại chỉ thị thế này không?

Phải có chứ. Tôi nghĩ rằng đối với Đức Đạt Lai Lạt Ma, phải có hướng dẫn trong cả nước. Tất cả người dân ở Trung Quốc đều ghét Đức Đạt Lai Lạt Ma và phần nào cũng ghét Pháp Luân Công. Theo sự tôi biết, chính phủ đã thực sự đi quá một chút lên trên. Trước khi tôi đã tham gia vào nhóm này, tôi không biết gì cả. Vì vậy, tôi tin rằng bất cứ nơi nào dư luận được kiểm soát tương đối tốt, thì sẽ luôn luôn có ‘dư luận viên’ dính dáng tới ở đó.

Cấp trên của bạn kiểm tra và đánh giá công việc của bạn như thế nào?

Cấp trên sẽ bố trí các kiểm toán viên cần mẫn kiểm tra ngẫu nhiên theo các đường link mà chúng tôi cung cấp. Kiểm toán viên thường không đánh giá, bởi vì họ luôn luôn đưa ra các yêu cầu công việc rất rõ ràng. Chúng tôi chỉ cần làm như họ nói thì sẽ không có bất kì sai lầm nào.

Tiền công của bạn được định như thế nào?

Nó được tính toán trên cơ sở hàng tháng, tuỳ thuộc số lượng và chất lượng. Về cơ bản được tính toán ở mức 50 nhân dân tệ cho 100 ý kiến. Khi có một sự kiện bất ngờ, tiền công có thể là cao hơn. Nếu bạn cùng nhau làm việc để hướng dẫn dư luận về một chủ đề nóng và một vài chục người đang post bài, tiền công cho những ngày đó tính ra nhiều hơn. Về cơ bản, tiền công thường rất thấp. Tôi làm việc bán thời gian. Tính trung bình, tiền được trả hàng tháng khoảng 500-600 nhân dân tệ. Có những người làm việc này toàn thời gian. Có thể họ có sẽ kiếm được hàng ngàn nhân dân tệ một tháng.

Bạn có thích công việc của bạn không?

Tôi sẽ không nói tôi thích hay ghét. Đó chỉ là việc làm thêm một chút mỗi ngày. Có thêm một chút tiền tiêu vặt mỗi tháng, thế thôi.

Khó khăn lớn nhất trong công việc là gì?

Có lẽ đó là bạn phải đoán tâm lí của cư dân mạng. Bạn phải học rất nhiều về kĩ năng viết. Bạn cần phải biết cách bắt chước phong cách viết của người khác. Bạn cần phải hiểu cách giành được sự tin tưởng của công chúng và ảnh hưởng đến suy nghĩ của họ.

Tại sao bạn không thể tiết lộ danh tính của bạn được? Tại sao bạn nghĩ rằng nó là nhạy cảm?

Bộ anh muốn tôi bị mất việc à? Bất cứ hình thức hoặc tên nào chúng tôi sử dụng để đăng bài trên các diễn đàn hoặc blog là hoàn toàn bí mật. Chúng tôi không thể tiết lộ danh tính của chúng tôi, và tôi nhất quyết sẽ không tiết lộ rằng tôi là một ‘dư luận viên’ chuyên nghiệp.

Nếu chúng tôi tiết lộ thì còn gì là mục đích của sự tồn tại của chúng tôi? Phô bày ra sẽ không chỉ ảnh hưởng tới tôi, nó sẽ tạo ra một hiệu ứng tiêu cực lớn hơn tới "cấp trên" của chúng tôi.

Bạn muốn nói gì khi dùng từ "cấp trên"?

Các nhà lãnh đạo cao cấp của chúng tôi - trên đó sẽ là bộ tuyên truyền.

Gia đình bạn biết ID của bạn không? Bạn bè của bạn thì sao?

Không. Tôi không tiết lộ ID với gia đình hoặc bạn bè. Nếu người ta biết rằng tôi đã làm điều này, nó có thể có ảnh hưởng xấu đến tiếng tăm của tôi.

Bạn nói: "Nếu tôi tiết lộ thông tin nội bộ, chẳng phải nói quá thì điều này có thể dẫn đến nguy hiểm sống còn." Bạn có nghĩ rằng hậu quả sẽ rất nghiêm trọng không?

Với ID của tôi, tôi đang tham gia trong ngành truyền thông và internet. Nếu tôi thực sự tiết lộ ID của tôi hoặc để lộ một cái gì đó, nó có thể có tác động khôn lường cho tôi.

Nếu bạn nói bạn muốn bỏ việc, sẽ có sự cản trở nào không? Có bất kì ràng buộc nào không?

Chẳng có gì cả. Ngành công nghiệp này rất minh bạch. Đối với tôi, nó chỉ là một công việc bán thời gian. Nó giống như bất kì công việc nào khác. Nó không phải quá đen tối như bạn nghĩ.

Bạn lên mạng bao nhiêu giờ mỗi ngày và trên các trang web nào? Bạn có nghỉ ngơi vào cuối tuần không?

Tôi lên net 6-8 giờ gần như mỗi ngày. Tôi chủ yếu hoạt động trên hệ BBS địa phương của chúng tôi và một số phương tiện truyền thông lớn internet và microblog. Tôi không làm việc cuối tuần, nhưng tôi sẽ đăng nhập vào tài khoản email của tôi để xem có chỉ thị quan trọng nào không.

Trong cuộc sống hàng ngày, bạn có vẫn suy nghĩ về công việc trực tuyến của bạn không?

Thỉnh thoảng có. Ví dụ, khi tôi nhìn thấy một mẫu tin, tôi sẽ nghĩ cấp trên sẽ yêu cầu nó được hướng dẫn theo chiều hướng nào và tôi sẽ xoay xở với nó thế nào. Đó là một chút  nguy cơ trong nghề nghiệp.

Bạn có xem Tin trên CCTV và đọc báo Nhân dân không?

Tôi thường theo dõi tất cả những tin tức, đặc biệt là tin tức địa phương. Nhưng tôi thường không xem Tin trên CCTV, bởi vì nó nói quá nhiều về sự hài hòa.

Bạn có dùng Twitter không? Bạn dõi theo ai?

Có chứ. Tôi dõi theo một vài người thú vị, kể cả Ngải Vị Vị. Nhưng tôi không nói chuyện trên Twitter, chỉ đọc và học hỏi thôi.

Bạn nghĩ rằng ngành công nghiệp này giữ vai trò lớn mức nào trong việc hướng dẫn dư luận ở Trung Quốc?

Trung thực mà nói, tôi nghĩ rằng vai trò đó là khá lớn. Đa số cư dân mạng ở Trung Quốc thực sự rất ngu ngốc. Đôi khi, nếu bạn không hướng dẫn họ, họ sẽ thực sự tin vào những tin đồn.

Bởi vì họ bắt đầu với thông tin còn hạn chế. Như vậy, với thông tin hạn chế, rất khó để họ bày tỏ quan điểm nhìn chính trị.

Tôi nghĩ rằng họ có thể rất dễ bị kích động. Tôi có thể kiểm soát họ rất dễ dàng. Tùy theo tôi muốn họ như thế nào, tôi chỉ động não một chút là đủ. Rất dễ dàng. Vì vậy, tôi nghĩ rằng hiệu quả sẽ rất đáng kể.

Bạn có nghĩ rằng chính phủ có quyền hướng dẫn dư luận không?

Cá nhân, tôi nghĩ rằng tuyệt đối là không. Nhưng ở Trung Quốc, chính phủ tuyệt nhiên phải can thiệp và hướng dẫn dư luận. Đa số cư dân mạng Trung Quốc rất dễ bị kích động, không tự mình suy nghĩ và rất dễ bị các tin tức sai lừa và xúi giục.

Bạn có tin vào những quan điểm bạn thể hiện không? Bạn có quan ngại về chính trị và tương lai không?

Tôi không buộc phải tin vào chúng. Đôi khi bạn biết rõ rằng những gì bạn nói ra là sai hoặc không đúng sự thật. Nhưng bạn vẫn phải nói ra, bởi vì đó là công ăn việc làm của bạn. Tôi không quá quan ngại về chính trị Trung Quốc. Không có gì để quan ngại về chính trị Trung Quốc.